Skip Navigation Links
صفحه اصلی
فعاليت‌هاExpand فعاليت‌ها
بانك اطلاعاتي هنرمندانExpand بانك اطلاعاتي هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
پيوندهاExpand پيوندها
درباره ماExpand درباره ما
درباره همدان
    ثبت نام | ورود    

تاریخ انتشار  :  10:46 صبح ۱۳۹۱/۱۰/۳۰
تعداد بازدید  :  584
Print
   
مکاتب آوازی

حسن زندی
 
یکی از مباحثی که طی چند دهه گذشته در زمینه موسیقی آوازی مطرح شده است، بحث مکاتب آوازی است. منوچهر جهانبگلو، پژوهشگر موسیقی، برای مکتب ویژگی هایی برشمرده است از جمله اینکه مکتب باید شایع و سایر باشد و پیروان را با خود همراه سازد.
حسین عمومی، مدرس آواز، جامع ترین تعریف را از مکتب چنین بیان می کند: «مکتب به مجموعه ای از اندیشه ها و مهارت ها اطلاق می شود که مدلی منسجم را بسازند و واجد پیروان و عاملانی باشد و راه جذب اندیشه ها و مهارت ها را بر خود باز گزارد.» بر این اساس دکتر عمومی برای شهر اصفهان مکتبی قائل بود که دارای ویژگی هایی نظیر توجه به مضامین شعر، سعی در تلفیق شعر و موسیقی، تنوع تحریر و مناسب خوانی است. طرفداران عمده مکاتب آوازی به وجود سه مکتب اصفهان تبریز و تهران معتقند.
 
تاریخچه شکل گیری مکتب آواز اصفهان
شهر اصفهان از جمله شهرهای تاریخی ایران است که از نظر توسعه هنر طی چند قرن گذشته بی نظیر بوده است. اوج شکوفایی تمدن، فرهنگ و هنر این شهر در دوران صفوی بوده است. خوانندگان عصر صفوی به دو شیوه خراسانی (آوازخوانی) و عراقی (دوبیتی، تصنیف و ضربی خوانی) آواز می خوانده اند.
حسن مشحون، نویسنده و پژوهشگر موسیقی، نام گذاری شیوه خراسانی را با شهرهای معتبر ناحیه خراسان و افغانستان و ماوراءالنهر و حضور شاعران ایرانی در این شهر مرتبط می داند و با ذکر نام شاعرانی چون رودکی و فرخی که صوتی خوش داشته اند، این فرضیه را مطرح می کند که احتمالا نام گذاری شیوه خوانندگی آنان نیز از سبک شعرشان برگرفته شده است. با روی کار آمدن دولت صفوی ، سبک عراقی در خوانندگی رونق گرفت و در شیوه خوانندگان اصفهانی جلوه گر شد.
حسین عمومی چنین نقل می کند: «عده ای معتقد اند که مکتب آوازی اصفهان از زمان سید رحیم یا سید حسین طاهرزاده بوجود آمده است حال آنکه پیش از این بزرگواران، استدان دیگری ازجمله رحیم زری باف و رحیم خاکی نیز به این شیوه آواز می خواندند. روزی از مرحوم تاج اصفهانی سوال نمودم که سید رحیم سبکش را از چه کسی فرا گرفته بود و ایشان پاسخ فرمودند: من که به محضر سید رحیم رفتم حدود 70 سال داشت و گفت: شیوه خواندن من شیوه خواندن رحیم خاکی است.»
ویژگی های مکتب آوازی اصفهان
کسانی که برای آواز مکاتبی را قائل هستند، مکتب آوازی اصفهان را از سایر مکاتب کامل تر و جامع تر می دانند. رعایت مُد آواز، توجه به شعر و بیان آن، استفاده مناسب از تحریر و ادوات آن، تلفیق شعر با موسیقی و مناسب خوانی را از ویژگی های عام این مکتب بر می شمرند.
برخی معتقدند که شیوه آواز خوانی را باید از چگونگی تسلط بر ردیف و گوشه ها متمایز ساخت. همچنین بهترین روش شناسایی شیوه آواز خوانی اصفهان را باید در آثار افرادی مانند سید رحیم طاهرزاده جست و جو کرد. بارزترین تفاوت خوانندگی آنان نسبت به گذشتگان، استفاده نکردن از کلمات اضافه و جدای از شعر، در آواز است.
استاد محمدرضا لطفی می گوید: «همیشه مکتب اصفهان در موسیقی ایران مطرح بوده است و اساتید موسیقی آن را به عنوان بهترین مکتب آوازی می شناختند. در این مکتب برخلاف تهران با ادوات تحریر به صدا لطافت و ملاحت بیشتری می بخشند و به همین نسبت نیز در نوازندگی هم تغییر ایجاد می شود.»
یکی دیگر از خصوصیات مکتب اصفهان در نوع بیان شعر است که با قدرت آن را به شنونده تحمیل و انسان را بیدار می کند. اساتید بارز این مکتب عبارتند از: درویش حسن، میرزا حسن خاکی، رحیم زری باف، ابراهیم اقاباشی، سید رحیم، ادیب خوانساری، سید حسین طاهرزاده، عیسی آقاباشی، میرزا حسین خضوعی ساعت ساز، حبیب شاطرحاجی، عندلیب اصفهانی، میرزا علی قاری، سید صادق شهاب، صدر اصفهانی، ملا حسین یزدی، قاضی عسکر، جلال تاج اصفهانی، محمد طاهر پور، علی اصغر شاهدیزی و عباس کاظمی

نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال