Skip Navigation Links
صفحه اصلی
فعاليت‌هاExpand فعاليت‌ها
بانك اطلاعاتي هنرمندانExpand بانك اطلاعاتي هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
پيوندهاExpand پيوندها
درباره ماExpand درباره ما
درباره همدان
    ثبت نام | ورود    

تاریخ انتشار  :  08:12 صبح ۱۳۹۲/۶/۲۰
تعداد بازدید  :  954
Print
   
گفتگو با محمد مهدی کلهری

.

 

باید شکل ها و گونه های جدید تئاتر را پذیرا بود

(گفتگو با محمد مهدی کلهری -کارشناس کارگردانی نمایش)

گفتگو از: عباس اکبری/ کیانوش رستمی

 

جایگاه تئاتر کودک در میان گونه های دیگر تئاتر چگونه است و کدامیک از اهمیت بیشتری برخودارند؟

تئاتر کودک در نوع خود گونه ای مستقل می باشد که تعاریف، اهداف و رویکردهای مخصوص به خود را داراست که در پاره ای موارد با دیگر انواع نمایشی تشابه دارد و در بسیاری از موارد دارای تفاوت هایی جدیست . در رویکردی کلان شباهت در میان مبانی نویسندگی ، کارگردانی ، بازیگری ، طراحی صحنه و... وجود دارد اما به طور خاص تئاتر کودک باید از محتوا و تکنیک خاص خود بهرمند شود. نخستین اصلی که در نمایش مخصوص کودکان و نوجوانان باید رعایت شود مخاطب شناسیست و اولین فاکتور مهم آن شرایط سنی است ، باید سئوال کرد آیا هر نمایشی که روی صحنه قاب عکسی می رود و نام نمایش کودک را با خود یدک می کشد ، واقعا نمایش کودک است ؟! آیا شرایط و مقتضیات سنی در این نمایش رعایت شده؟ ! پاسخ این است: متاسفانه خیر! نمایش کودک با نمایش بزرگسال تفاوت دارد به این دلیل که نیازها تفاوت دارند. معمولا در رده بندی سنی انسان تا 12 سالگی کودک ، از 12 تا 17 سالگی نوجوان و از 17 سالگی به بعد جوان و بزرگسال محسوب می شود،

 در دوران کودکی انسان ایده آل نگر است انسان های دیگر را شر مطلق یا خیر مطلق می داند و همین گونه نیز عمل می کند. او نسبیت را نمی شناسد و در مواجه با آن به سرعت عکس العمل نشان می دهد و خواستار موضع گیری صریح است او در صف کسانی می ایستد که قدرت بیشتری دارند معمولا قدرت بدنی برای پسران و قدرت زیبایی و مهربانی برای دختران در این دوره سنی از اهمیت ویژای برخودار است. در این دوران هنوز تفکیک میان دو دنیای ذهنی و دنیای عینی کودک شکل نگرفته و به همین دلیل تفاوتی بین خود و قهرمان محبوبش قائل نمی شود. می توان گفت کودک باور می کند که قهرمان داستان یا نمایشنامه در واقع خود اوست که در مکان ، زمان و موقعیتی خاص ظهور و بروز کرده و مشکلات و مصائب را یکی بعد از دیگری پشت سر گذاشته و سر افراز و پیروزمند از این جدال بیرون می آ ید ، اما همین که انسان پا به دوران نوجوانی می گذارد کم کم متوجه تفاوت های خود با دیگران می شود و سعی دارد هویت مختص به خود را بدست آورد . از قهرمان آرمانی خود دور شده و می خواهد به دیگران ثابت کند که دارای استقلال است . نوجوان می خواهد در میان گروه باشد و دربین دیگران محبوبیت کسب کند ، در این زمان است که جدال میان عقل و احساس آغاز می گردد وتخیل کم رنگ می شود تا هویت اجتماعی بروز کند و خود را سامان ببخشد. از خصوصیات طبیعی این دوران پرخاشگری است که همانا بروز بیرونی ستیز نفس گیر عقل و احساس است چراکه احساس و تخیل باید جای خود را به عقل و تدبیر بدهد تا انسان پا به عرصه جوانی و بزرگسالی بگذارد ، چراکه دنیای بزرگسالی جدی ، مصمم و گاهی هم خشن است و تنها تدبیر است که می تواند راهگشا باشد. بزرگسالان قهرمانانی را دوست دارد که اندیشمند باشند، هر چند اگر در پایان راه شکست بخورند.

 پس بطور خلاصه می توان گفت محتوای فکری و احساسی در هر دوره از زندگی انسان متفاوت است. کودکان درون مایه های خیر یا شر مطلق در فضایی خیال پردازانه را دوست دارند ، نوجوان درون مایه اجتماعی و بزرگسالان درون مایه های فلسفی را ، به همین دلیل است که هنرمند تئاتری باید اشراف کامل بر تکنیک و محتوای اثر تولیدی خود داشته باشد حتما شرایط فکری و روحی روانی هر دوره را بشناسد و به ظرافت عمل کند ، چراکه اگر اصول یاده شده جابجا شوند اثر نمایشی به پیکره ای نا به سامان و بی تناسب مبدل می شود.

 

به نظر شما تئاتر کودک جدی گرفته می شود؟

خیر! جدی گرفته نمی شود. به این دلیل که کودک جدی گرفته نمی شود! چراکه تصور هنرمندان این عرصه از اجرای تئاتر کودک انجام حرکات موزون، استفاده از حرکات و کلمات غیر متعارف و گاها دور از ادب روی صحنه تئاتر است ، متاسفانه بعضی وقتها دیده می شود کم هوش ترین ، کم استعداد ترین ، مبتدی ترن، تنبل ترین و رند ترین افراد در بدنه تئاتر کودک فعالیت می کنند و این میدان را بازار مناسبی برای سوداگری می دانند؛ نمایش هایی که از فکر، تکنیک ، تخیل و احساس تهی هستند و تنها مانند بمبی برای ذهن و روان کودک عمل می کنند. در صورتی که در کشورهای پیشرفته متخصص ترین و با معلومات ترین افراد تئاتری را در این عرصه می گمارند چرا که به این واقعیت ایمان دارند که کودکان فیلسوفان و هنرمندان آینده اند . آنها کودک را به شکل اسکناسهای پا داری نمیبینند که قرار است جیب مبارکشان را پر کنند و دیگر هیچ!

 

آیا نمایشنامه های کودک تاریخ مصرف دارند؟

اگر نمایشنامه کودک اثری هنری باشد هیچ وقت تاریخ مصرف ندارد و می تواند سربلند از آزمون تاریخ بیرون بیاید. چراکه بهترین قاضی همان تاریخ است .

 

سطح تئاتر کودک را در شهر همدان چگونه برسی می کنید؟

اگر بخواهم خوشبینانه نظر بدهم باید بگویم متوسط به پایین است . ظرفیت ها و پتانسیل های فراوانی چه از جهت نیروی انسانی و چه از لحاظ امکانات سخت افزاری در شهر همدان وجود دارد ، به نظرم بایک برنامه ریزی صحیح و مدیریتی کارآمد ، جدی ، مصمم ، منعطف، علاقمند و در عین حال متخصص می توان در عرصه تئاتر کودک در کشور شگفتی ساز شد.

 

آیا بودجه در سطح کیفی و محتوایی تئاتر کودک تئاثیری دارد؟

صد در صد! البته به شرطی که درست اختصاص داده شود. بودجه تئاتر باید به دست اهل تئاتر برسد. متاسفانه در این چند سال اخیر شاهد بودم بودجه های کلان تئاتری به سمت و سویی سرازیر شده اند که نباید و باعث شده افرادی بیش از حد بهره مند و خیلی دیگر دلسرد شوند که اتفاقا آن یک عده قلیل هم از فرزندان ناخلف خانواده تئاتری بوده اند و صرفا به خاطر سهل الوصول بودنشان به کار گرفته شده اند در صورتی که بسیاری از دوستان تحصیل کرده و متخصص تئاتری را می شناسم که برای تامین بودجه نمایش خود باید دست جلوی غیر دراز کنند و مدام سرافکنده و مقروض باشند در صورتی که اگر بخواهیم به عدالت رفتار کنیم حق با کسی است که زحمت و رنج بیشتری کشیده اما به نظر می رسد اگر حق با زحمت کشان است هنوز زور با همان عده قلیل است.

 

نظر شما راجع به عملکرد مسئولین تئاتر در همدان چیست؟

خدا را شکر توی این چند سال اخیر مسئولیت های کلان تئاتر شهر همدان به دست متخصصان و تحصیل کردگان این رشته افتاده که اتفاق بسیار خوبیست و امیدواریم در حوزه های جزئی تر هم این اتفاق بیفتد و یک روز بتوانیم با مدیریت صحیح و تخصصی، تئاتر این شهر را از شکل آموزش سینه به سینه و شفاهی خارج و به سمت تکنیکی و تخصصی شدن نمایش پیش ببریم. پیشنهاد و انتظار من این است که تمهیداتی در نظر گرفته شود که جلسات نقد و برسی در همدان اجباری شود تا نااهلان و سوداگران این رشته نتوانند از زیر تیغ تیز نقادان به سلامت گذر کنند.

 

به نظر شما سالن های نمایش همدان آیا مطابق با استاندارد هنر تئاتر ساخته شده اند؟

 واقعیت این است که بیشتر سالن ها چند منظوره ساخته شده اند و بیشتر شکل سالن های همایش دارند تا سالن نمایش و تعدادشان هم بسیار محدود است در ضمن از لحاظ مکانی هم در ضعیف ترین منطقه جغرافیایی شهر ساخته شده اند اما با همه این کمی ها و کاستی ها توقع ما این است که از این ظرفیت محدود به درستی استفاده شود. استفاده از این سالن ها حق خانواده تئاتری است. اما بعضا دیده می شود که اولویت را به فعالیت های غیر هنری می دهند و اجاره سالن برای مسئولین مهم تر از اجراهای تئاتر است ، حتی بعضی وقتها دوستان تئاتری را مجبور می کنندکه دکور نمایش را جمع کنند تا همایشی برگزار شود و گروه باید دکور را دوباره با هزینه بالا اجرا کنند و حتی باید پاسخگوی تماشاچیانی باشند که بلیط را پیش خرید کرده اند .

مشکل عمده تری که وجود دارد این است که حتی این ظرفیت محدود هم به عدالت بین دوستان تئاتری تقسیم نمی شود . بعضی از دوستان سه تا چهار نمایش در سال کار می کنند و تقریبا دو ماه سال را از سالن بهره مند می شوند و جای تعجب اینجاست که این کارگردان محترم می تواند چهار نمایش در سال کارکند. گویی این گروه همکاران دست پیتر بروک و استانیسلاوسکی و میرهولد و... را از پشت بسته اند و فوق حرفه ای عمل می کنند و در مقابل کسانی هستند که یک سال تمام برای یک نمایش زحمت می کشند و باید کار را پانزده روز اجرا ببرند گویا عدالت در نمایش همدان در بزرگداشت سوداگران است.

 

وضعیت عملکرد هنرمندان و همکاران خودتان در شهر همدان را چگونه می بینید؟

تعدادی انگشت شمار از اساتید و همکاران بسیار قدرتمند عمل می کنند که جای خسته نباشید دارد و یک عده هم متوسط، اما تعدادی هم خیلی ضعیف عمل می کنند و جای تاسف است که این عده ضعیف همه نمایش شهر را قبضه کرده اند. هرچند که عده این دوستان زیاد نیست اما آنقدر پر تعداد حضور پیدا می کنند که بیشتر از 70 درصد ظرفیت تئاتر همدان را همین تعداد کم پوشش می دهند و در بلند مدت تصور می شود همه جمعیت فعال تئاتر همدان همین چند نفرند.

توصیه من به خودم و همکارانم این است که که شکل ها و گونه های جدید تئاتری را مطالعه کنیم و پذیرا باشیم. بهتر است در شکل تئاتری دهه 40 فریز نشویم و مانند کِرمی زندگی نکنیم که در درخت لانه کرده و تصور می کند همه جهان همان تنه درخت است! از لاک غرور و خودپسندی بیرون بیاییم تا بتوانیم درعرصه های جدید این هنر شگفت انگیز گام برداریم و تجربه کسب کنیم و منصفانه قبول کنیم که هنوز خیلی چیزها در دنیای نمایش وجود دارد که باید یاد بگیریم.

 

و حرف آخر؟

برای تمامی پویندگان راه فرهنگ و هنر آرزوی موفقیت می کنم.


نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال